HALI KİLİM ÇEŞİTLERİ

harita Adı ister halı ister kilim ister sumak olsun yere serilen her türlü dokumaya yaygı adı verilir. Batılılar elde dokunan her tür yaygı şark halısı (orient carpet) olarak nitelendirir. Balkanlar, anadolu ve kafkasya tanımladığımı anlayabilirsiniz. El dokuması yaygıları halılar, kilimler, sumak ve cicimler ticari amaç için dokunmuş kendi evlerinde kullanılmak üzere de dokunmuştur. Bu halı ve yaygıları türk olsun ermeni olsun kadınların göz nuru ile el emekleri vardır. Bu halılar en kaliteli malzemelere sahiptir. Uşak, sivas, ladik, milas irandan tebriz, saltanabat fevkalade boylarla boyanmış, yünlerle imal edilmiştir. Bu halıları yeni eski ayrımı yapmadan ticari olarak dokunmuş kabul ederiz. Rağbet gören halıcılar çok sayıda üretilip desene yansımadan ev dekorasyonlarını tamamlar, dokuyucu tarafından dokunan halıları kendileri kullanır ise malzeme kalitesi renk seçimi kompozisyonu tamamen hünerleri içerisindedir.

Kadınların bu halıyı ben dokudum kenarını kızım, kaynanam dokudu demeleri tamamen sanatlarına sahip çıkmalarını gösterir. Bazı ürünlerin üst köşesinde kendi isimlerini yazıp eseri ben yaptım diye sahiplenirler. Halı beğeniminde önce imalatçı sonra desenci, sonra boyacı sonra dokuyucu pay sahibidir. Eskiden türkiye de ticari amaçla dokunan halılar uşak feshane sivas gördes bor konya, zile, kırşehir, mucur, ladik bandırma, kayseri günümüzde ise kayseri, hereke, sultanhan, niğde ve yörüktür. Gayri ticari dokunan halıları sınıflandırmak mümkün değildir. Bunların türkmen yörüklerinin dokuduğu halılar olarak değerlendirebiliriz. Güney marmara, iç ege, orta anadolu konya ürgüpte 17. ve 18. yüzyılda çok önemli halılar dokunmuştur. Doğu anadoluda 1940 lara kadar malatya, antep, kağızman, elazığ çok değerli halılar dokumuştur.